Ergen Kendine Zarar Vermekten Söz Ettiğinde

Ergen Kendine Zarar Vermekten veya Ölmekten Söz Ettiğinde

Kas 07,2026
Pencerelerden gün ışığı alan boş bir oturma alanı.

Çocuğun “Yaşamak istemiyorum” demesi, ölümden söz etmesi veya kendine zarar vermesi ciddiye alınmalıdır. Bu sözleri yalnızca öfke, dikkat çekme ya da ergenlik olarak yorumlamak güvenli değildir. Yakın bir tehlike varsa çocuk yalnız bırakılmamalı; Türkiye’de 112 aranmalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır. WhatsApp ve randevu formları acil yardım kanalı değildir. [1]

İlk anda nasıl yanıt verebilirsiniz?

Mümkün olduğunca sakin kalın ve duyduğunuzu açıkça ifade edin. Örneğin “Bunu söylediğin için seni dinlemek istiyorum. Güvende olman için birlikte yardım alacağız” diyebilirsiniz. Tartışmaya girmek, suçlamak veya ailenin ne kadar üzüleceğini anlatarak baskı kurmak yerine çocuğun anlattıklarını anlamaya çalışın.

Kendine zarar verme ile intihar niyeti her durumda aynı değildir; ancak ikisi de değerlendirme gerektirir. Ebeveynin evde kesin bir risk sınıflaması yapması gerekmez. Davranışın nedeni hakkında tahminde bulunmak yerine sağlık desteği alın. Yaralanma veya zehirlenme ihtimali varsa tıbbi aciliyet önceliklidir. [2]

Doğrudan sormak düşünceyi artırır mı

NIMH, intihar düşüncesini doğrudan sormanın bu düşünceleri artırmadığını belirtir. “Kendine zarar vermeyi veya yaşamına son vermeyi düşünüyor musun?” gibi açık bir soru, gencin yaşadığını anlatmasına alan açabilir. Soruyu yargılayıcı veya beklenen cevabı belli eden bir biçimde sormayın. [1]

“Böyle bir şey yapmazsın, değil mi?” ifadesi çocuğun gerçeği saklamasına neden olabilecek bir beklenti oluşturabilir. Yanıt belirsizse veya aile güvenliği sağlayamıyorsa yalnızca sözlü bir güvenceyle yetinmeyin. Profesyonel değerlendirme gereklidir.

Güvenliği sağlamak ne anlama gelir

Yakın tehlike varsa çocuğun yanında kalın ve başka güvenilir bir yetişkinden yardım isteyin. Zarar vermede kullanılabilecek araçlara ve ilaçlara erişimi güvenli biçimde sınırlandırın. Fiziksel çatışmaya girmeden acil yardım çağırın. Çocuğu yardım ararken tek başına bırakmamak önemlidir. [1]

Gence “Bunu kimseye söylemeyeceğim” sözü vermeyin. Güvenlik için gerekli yetişkinlerin ve sağlık profesyonellerinin desteği gerekebilir. Mümkün olduğunda kimden yardım alacağınızı açıklayın. Bu, yardım sürecini daha anlaşılır kılar. Aile kendi başına bütün sorumluluğu üstlenmeye çalışmamalıdır.

Acil tehlike geçtikten sonra değerlendirme biter mi

Hayır. İlk güvenlik sağlandıktan sonra da olayın nedenlerini, eşlik eden ruhsal güçlükleri ve destek ihtiyacını anlamak gerekir. NICE, kendine zarar verme sonrasında psikososyal değerlendirmenin önemini vurgular. Amaç yalnızca davranışın tekrar etmeyeceğine dair söz almak değildir. [2]

Sağlık ekibiyle birlikte uyarı işaretlerini, yardım alacağınız kişileri, güvenli baş etme yollarını ve acil başvuru planını konuşabilirsiniz. Yazılı bir güvenlik planı klinik sürecin parçası olabilir; “Bir daha yapmayacağım” sözünün yerine geçecek basit bir sözleşme olarak görülmemelidir. Plan çocuğa ve aileye uygun olmalıdır.

Aile ve okul nasıl destek sağlar?

Okula dönüş veya günlük yaşamı yeniden düzenleme sürecinde aile ve sağlık ekibi hangi bilgileri paylaşacağını birlikte belirler. Bu karar, gencin mahremiyetini ve güvenliğini gözetir. Bütün ayrıntıları herkesle paylaşmak gerekli değildir. Destek sağlayacak kişilerin ne yapacağını bilmesi önemlidir.

Ebeveyn korku, suçluluk veya öfke yaşayabilir. Ancak bu duyguları çocuğa suçlayıcı biçimde yöneltmeyin. Ailenin de destek alması bakımın sürdürülebilirliğine katkı sağlayabilir. Kriz sonrasında düzenli iletişim ve takip, tek bir yoğun konuşmadan daha anlamlıdır. [1]

Sık sorulan sorular

Daha önce de söyledi ama bir şey yapmadıysa yine önemli mi

Evet. Önceki sözlerin eyleme dönüşmemiş olması yeni bir durumu güvenli ilan etmez. Bu nedenle her yeni belirtiyi ve değişikliği ciddiye alın.

Çocuğum kimseye söylemememi istiyorsa ne yapmalıyım

Onu dinleyin; fakat güvenlik için yardım almak gerektiğini açıklayın. Yakın tehlikede mahremiyet kaygısı acil desteği geciktirmemelidir.

Randevu gününü bekleyebilir miyiz

Yakın tehlike, yaralanma, zehirlenme veya güvenliğin sağlanamaması halinde beklenmez. 112 veya acil servis kullanılır. Diğer durumlarda da gecikmeden ruh sağlığı değerlendirmesi planlanmalıdır.

Ek bilgi için duygudurum bozuklukları sayfasını inceleyebilirsiniz. Ayrıca ergenlikte duygu dalgalanmaları yazısı, değerlendirme gerektiren değişimleri ele alır. Bu yazıları okumak, acil durumda yardım almayı geciktirmemelidir.

Editör iletişim: iletisim@profdrpinarvural.com. Acil durumlarda 112 veya acil servise başvurulmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; bireysel değerlendirme, tanı veya tedavinin yerine geçmez.

Kaynakça

[1] NIMH NIH. 5 Action Steps to Help Someone Having Thoughts of Suicide. 2024. https://www.nimh.nih.gov/health/publications/5-action-steps-to-help-someone-having-thoughts-of-suicide

[2] NICE. NG225 Self harm assessment management and preventing recurrence. Klinik kılavuz. https://www.nice.org.uk/guidance/ng225/chapter/recommendations

Kaynaklara erişim ve içerik hazırlama tarihi 29 Eylül 2026

Son editoryal güncelleme: 3 Kasım 2026. Tıbbi içerik Prof. Dr. Pınar Vural tarafından gözden geçirilmiştir.

Temsili stok görsel. Fotoğraf: Evgenia Basyrova / Pexels. Görsel kaynağı · Pexels kullanım lisansı. Gerçek hasta, klinik veya tedavi sonucu göstermez.

Prof. Dr. Pınar Vural

profdrpinarvural-2

Çocuk ve ergen psikiyatrisinde bilimsel yaklaşımlar ve empatiyi bir araya getirerek, her bireyin zihinsel sağlığını güçlendirmeyi amaçlıyorum. Deneyim ve uzmanlıkla, çocukların ve ailelerin yaşam kalitesini artırmak için yanınızdayım.

Son Eklenenler

Kategoriler