DEHB ve Disleksi Birlikte Görülebilir mi

DEHB ve Disleksi Birlikte Olduğunda Değerlendirme Nasıl Değişir?

Kas 12,2026
Üst üste duran kitapların üzerinde gözlük.

DEHB ile disleksi aynı durum değildir, ancak aynı çocukta birlikte bulunabilir. DEHB dikkat ve davranışın düzenlenmesiyle ilgili güçlükler içerirken disleksi okuma becerilerindeki özgül güçlüklerle ilişkilidir. Çocuk hem görevi sürdürmekte hem de yazılı sözcükleri doğru ve akıcı okumakta zorlanıyorsa uzman her iki alanı ayrı ayrı değerlendirmelidir. [1][2]

Okumaktan kaçınmak neyi gösterir

Bir çocuk okuma etkinliğini zor bulduğu için başka işlere yönelebilir. Dışarıdan bu durum yalnızca dikkatsizlik gibi görünebilir. Başka bir çocuk ise okumayı yapabildiği halde dikkatini sürdürmekte zorlanabilir. Davranışın aynı görünmesi, nedenin aynı olduğu anlamına gelmez.

Evde “İstese okur” yorumundan önce hangi aşamanın zor olduğunu anlamaya çalışın. Sözcükleri çözmek mi, satırı takip etmek mi, okunanı hatırlamak mı? Bu sorular evde tanı koydurmaz, ancak değerlendirmeye somut bilgi sağlar.

Bir tanı diğer güçlüğü açıklamak zorunda değildir

DEHB tanısı alan bir çocuğun bütün akademik sorunlarını dikkat eksikliğine bağlamak, okuma desteği ihtiyacını görünmez kılabilir. AAP’nin DEHB kılavuzu öğrenme ve dil bozuklukları gibi eşlik eden durumların araştırılmasını önerir. Benzer biçimde uzman, disleksiye eşlik eden günlük organizasyon ve dürtü kontrolü güçlüklerini de ele alabilir. [3]

Tanılar birbiriyle yarışan etiketler değildir. Önemli olan hangi becerinin hangi desteğe ihtiyaç duyduğudur. Bazen uzman iki durumu birlikte saptar; bazen farklı bir açıklama bulur.

Okuma değerlendirmesi neleri kapsar

Uzman, okuma doğruluğunu, akıcılığı, sözcük çözümlemeyi, anlamayı ve ilgili dil becerilerini inceleyebilir. Ayrıca eğitim öyküsü ve çocuğun aldığı öğretim de önemlidir. ASHA, yazılı dil değerlendirmesinin farklı bileşenleri kapsamasını vurgular. Tek bir metni yavaş okuması veya tek bir test sonucu bütün tabloyu açıklamaz. [4]

Görme ve işitme ile ilgili bilgiler, kullanılan dil veya diller ve okul devamı da değerlendirmeye katkı sunar. Aile, çocuğun zorlandığı ve daha rahat yaptığı çalışmaların örneklerini getirebilir. Ayrıca uzman, çocuğa okurken neler hissettiğini de sormalıdır.

Destek planı neden iki alanı da kapsamalı

Dikkatin desteklenmesi, çocuğun öğrenme etkinliğine katılmasını kolaylaştırabilir; ancak okuma becerisine yönelik özel öğretim ihtiyacını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde okuma desteği, varsa DEHB’nin bütün günlük etkilerini çözmek zorunda değildir. Bu nedenle aile, öğretmen ve uzman planın hedeflerini açıkça ayırmalıdır. [3][2]

Örneğin aile ve öğretmen, okuma doğruluğu ile ödeve bağımsız başlamayı iki ayrı hedef olarak izleyebilir. Birinin ilerleyip diğerinin değişmemesi “tedavi işe yaramadı” sonucunu hemen doğurmaz. Hangi alanda neyin değiştiğini görmek, desteğin yeniden düzenlenmesine yardımcı olur.

Evde ödev çatışmasını nasıl azaltabilirsiniz?

Çocuğun önüne uzun bir metin koyup yalnızca dikkat etmesini istemek yerine öğretmenin hedeflediği beceriyi öğrenin. Görevin ne kadarını bağımsız yapabildiğini ve hangi noktada yardım gerektiğini gözlemleyin. Yardımın biçimi çocuğun eğitim planıyla uyumlu olmalıdır.

Okuma sırasında hataları kardeşlerin önünde düzeltmek veya süre yarışı yapmak çocuğun sıkıntısını artırabilir. Kısa, öngörülebilir ve hedefi belli çalışma düzeni aile içi iletişimi kolaylaştırabilir. Ancak ev uygulamaları profesyonel değerlendirme ve eğitim desteğinin yerine geçmez.

Sık sorulan sorular

DEHB tedavisi disleksiyi ortadan kaldırır mı

Disleksiye yönelik öğrenme desteği ayrıca gerekebilir. Dikkat alanındaki iyileşme ile okuma becerisindeki ilerleme aynı şey değildir. [3]

Disleksisi olan her çocukta DEHB var mıdır

Hayır. Birlikte görülebilirler ama birinin varlığı diğerini kanıtlamaz. Bu nedenle uzman her alanı ayrı değerlendirir.

Çocuğum sözlü derslerde başarılıysa değerlendirme gerekli mi

Sözlü güçlü yönler yazılı dil güçlüğünü dışlamaz. Belirgin okuma zorlanması varsa bu farklılık değerlendirme için değerli bir bilgidir. [2]

İlgili bilgi: Nörogelişimsel Bozukluklar.

Ayrıca DEHB ve yürütücü işlevler rehberini okuyarak günlük yaşam becerilerini daha yakından inceleyebilirsiniz.

Editör iletişim: iletisim@profdrpinarvural.com. Acil durumlarda 112 veya acil servise başvurulmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; bireysel değerlendirme, tanı veya tedavinin yerine geçmez.

Kaynakça

[1] NIMH. Attention Deficit Hyperactivity Disorder What You Need to Know. Aile bilgilendirmesi. https://www.nimh.nih.gov/health/publications/attention-deficit-hyperactivity-disorder-what-you-need-to-know

[2] ASHA. Written Language Disorders. Mesleki uygulama rehberi. https://www.asha.org/practice-portal/clinical-topics/written-language-disorders

[3] Wolraich ML ve ark. Clinical Practice Guideline for the Diagnosis Evaluation and Treatment of ADHD in Children and Adolescents. Pediatrics. 2019;144(4):e20192528. DOI: 10.1542/peds.2019-2528. https://stacks.cdc.gov/view/cdc/85858/cdc_85858_DS1.pdf

[4] ASHA. Comprehensive Assessment for Disorders of Reading and Writing Typical Components. Değerlendirme rehberi. https://www.asha.org/practice-portal/clinical-topics/written-language-disorders/comprehensive-assessment-for-disorders-of-reading-and-writing/

Kaynaklara erişim ve içerik hazırlama tarihi 29 Eylül 2026

Son editoryal güncelleme: 3 Kasım 2026. Tıbbi içerik Prof. Dr. Pınar Vural tarafından gözden geçirilmiştir.

Temsili stok görsel. Fotoğraf: Poppy Thomas Hill / Pexels. Görsel kaynağı · Pexels kullanım lisansı. Gerçek hasta, klinik veya tedavi sonucu göstermez.

Prof. Dr. Pınar Vural

profdrpinarvural-2

Çocuk ve ergen psikiyatrisinde bilimsel yaklaşımlar ve empatiyi bir araya getirerek, her bireyin zihinsel sağlığını güçlendirmeyi amaçlıyorum. Deneyim ve uzmanlıkla, çocukların ve ailelerin yaşam kalitesini artırmak için yanınızdayım.

Son Eklenenler

Kategoriler