
Çocuklarda DEHB nedir?
Çocuklarda DEHB (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu), dikkat ve davranışları düzenleme alanlarında süregelen güçlüklerle ilişkili bir nörogelişimsel durumdur. Belirtiler her çocukta aynı görünmez. Bazı çocuklarda dikkat güçlüğü, bazılarında ise hareketlilik ve dürtüsellik daha belirgin olabilir.
Bu güçlükler okul yaşamını, aile ilişkilerini ve arkadaşlıkları etkileyebilir. Ancak her dikkat dağınıklığı veya hareketlilik DEHB anlamına gelmez.
DEHB belirtileri nelerdir?
- Dikkat güçlüğü: Ayrıntıları kaçırma, eşyaları unutma veya bir görevi sürdürmekte zorlanma.
- Hareketlilik: Uygun olmayan durumlarda kıpırdanma, yerinde kalmakta zorlanma veya çok konuşma.
- Dürtüsellik: Sırasını beklemekte zorlanma, söz kesme veya düşünmeden hareket etme.
Uzman, değerlendirmede belirtilerin süresini, çocuğun gelişim düzeyini ve farklı ortamlardaki etkileri birlikte ele alır. Ayrıca uyku sorunları, kaygı ve öğrenme güçlükleri de benzer belirtilere yol açabilir.
Yürütücü işlevler nedir?
Yürütücü işlevler; dikkati yöneltmeye, bilgiyi akılda tutmaya ve davranışları düzenlemeye yardımcı olan becerilerdir. Ayrıca bu beceriler gelişim boyunca değişir ve günlük yaşamda birlikte çalışır.
Çalışma belleği
Çalışma belleği, bilgiyi kısa süre akılda tutup kullanmayı sağlar. Örneğin, iki aşamalı bir yönergeyi izlerken bu beceriden yararlanırız.
Bilişsel esneklik
Bilişsel esneklik, değişen kurallara uyum sağlamaya ve farklı bir çözüm yolu düşünmeye yardımcı olur.
Dürtü kontrolü ve planlama
Dürtü kontrolü, davranmadan önce durup düşünmeyi destekler. Bunun yanında planlama, bir işi adımlara ayırmayı ve gerekli malzemeleri hazırlamayı kolaylaştırır.
DEHB ve yürütücü işlevler arasındaki ilişki
DEHB olan bazı çocuklar görev başlatma, zamanı düzenleme veya yönergeleri takip etme konusunda zorlanabilir. Bununla birlikte her çocuğun güçlü yönleri ve desteğe ihtiyaç duyduğu alanlar farklıdır. Bu nedenle uzmanlar tek bir güçlükten yola çıkarak tanı koymaz.
Günlük rutinler ve yaşa uygun oyunlar bu becerileri kullanma fırsatı sunabilir. Ancak bunlar, gerektiğinde yapılan kapsamlı değerlendirmenin ve bireye uygun tedavi planının yerine geçmez.
Uzman çocuklarda DEHB için neleri değerlendirir?
Değerlendirmede uzman, gelişim öyküsünü, belirtilerin süresini ve günlük yaşama etkilerini inceler. Bunun yanı sıra ailenin ve öğretmenin gözlemleri de önemlidir. Ayrıca uzman, eşlik eden veya benzer belirtilere neden olan durumları araştırır.
DEHB için tek başına tanı koyan bir test yoktur. Bununla birlikte testler gerektiğinde değerlendirmeye katkı sağlayabilir. Bu konuda MOXO dikkat testi ve WISC-IV zekâ testi sayfalarını da inceleyin.
Ebeveynler günlük yaşamda nasıl destek olabilir?
- Rutin oluşturun: Sabah hazırlığı ve uyku için takibi kolay bir sıra belirleyin.
- Görevleri bölün: Uzun işleri kısa ve anlaşılır adımlarla sunun.
- Ortamı sadeleştirin: Çalışma sırasında gereksiz dikkat dağıtıcıları azaltın.
- Çabayı fark edin: Yapıcı ve somut geri bildirim verin.
- Oyunlardan yararlanın: Yaşa uygun sıra bekleme ve hafıza oyunlarını birlikte deneyin.
- Okulla iş birliği kurun: İşe yarayan düzenlemeleri öğretmenle paylaşın.
Ancak destek ihtiyacı çocuğa göre değişir. Belirtiler öğrenmeyi, ilişkileri veya günlük yaşamı etkiliyorsa çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanına başvurabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Çocuğum çok hareketli; DEHB olabilir mi?
Hareketlilik tek başına DEHB anlamına gelmez. Bu nedenle uzman, davranışların süresini, gelişim düzeyine uygunluğunu ve farklı ortamlardaki etkisini değerlendirir.
Yürütücü işlevleri nasıl destekleriz?
Çocuklar yaşlarına uygun etkinlikler, tekrar ve yetişkin desteğiyle bu becerileri kullanma fırsatı bulabilir. Uzman, destek yaklaşımını çocuğun ihtiyaçlarına göre belirler.
Bir dikkat testi tek başına tanı koyar mı?
Hayır. Tanı, tek bir test sonucuna dayanmaz. Uzman, klinik değerlendirmeyi ve farklı kaynaklardan gelen bilgileri birlikte ele alır.
Kaynaklar
Çocuğunuzun Gelişimini Desteklemek İçin İlk Adımı Atın!
Çocuğunuzun gelişimi ve sağlığı hakkında sorularınız mı var? Çocuğunuz için en uygun terapi seçeneği konusunda uzman desteği almak için hemen bizimle iletişime geçebilirsiniz.
- +90 530 140 22 10
- iletisim@profdrpinarvural.com




